Free Time ตู้ทุเรียน: กัน D&D ก่อนกำไรหาย
คู่มือคุม Free Time ตู้ทุเรียน แยก Demurrage, Detention และ Storage ทำ Cost Clock รายตู้ ซื้อวันเพิ่มอย่างมีเหตุผล และปิดหลักฐานก่อนกำไรหาย
ปรับปรุง 2 กันยายน 2569 · ใช้เวลาอ่าน 13 นาทีคำค้นหลัก: Free Time ตู้ทุเรียน
- คำตอบสั้น: ให้เปิด One Container–One Cost Clock ตั้งแต่รับตู้เปล่าจนคืนตู้ โดยบันทึก Event ที่เริ่ม–หยุดนับ Free Time, จำนวนวันฟรี, วิธีนับวัน, Tier rate, ผู้รับผิดชอบ และหลักฐานจาก Carrier/Terminal ต่อ Booking แล้วแจ้งเตือนก่อนหมดเวลาอย่างน้อยสองระดับ อย่าใช้จำนวนวันจาก Shipment เก่าเป็นค่าเริ่มต้นของงานใหม่
- Demurrage, Detention, Combined D&D และ Storage ไม่ใช่คำเดียวกันเสมอ ตามเงื่อนไข Maersk ที่ตรวจสอบ ณ วันที่ 2 กันยายน 2569 Demurrage เกี่ยวกับเวลาที่ตู้ของ Carrier อยู่ภายใน Terminal/Port/Depot เกิน Free Time ส่วน Detention เกี่ยวกับเวลานอกพื้นที่ และ Storage อาจเป็นค่าการใช้พื้นที่ที่เรียกแยกตามประเทศ ขณะที่แต่ละ Carrier, Location, Equipment และ Contract อาจกำหนด Event และวิธีคิดต่างกัน
- บทความนี้ไม่ระบุจำนวนวันฟรีหรืออัตราเหมารวม เพราะหน้า Hapag-Lloyd Thailand และเครื่องมือของสายเรือยืนยันว่าต้องตรวจตาม Booking/Container และ Tariff ปัจจุบัน รีเฟอร์ยังอาจมี Plug-in, Monitoring, Electricity, Genset หรือ Terminal charge แยกจาก D&D จึงต้องรวมทุกนาฬิกาในกำไรรายตู้ก่อนตัดสินใจซื้อ Additional Free Time
คำตอบก่อน: เปิด One Container–One Cost Clock ตั้งแต่ Booking
องค์กรที่รู้ Free Time เฉพาะเมื่อ Invoice มาถึงย่อมแก้ช้าเกินไป Cost Clock ต้องถูกสร้างพร้อม Shipment ID และ Container No. โดยอ้าง Booking confirmation, Contract/Tariff และ Portal ล่าสุด ไม่ใช่ตารางจำจากงานก่อน จากนั้น Owner ฝั่งต้นทางและปลายทางต้องเห็น Deadline เดียวกันพร้อม Next action
- ผูก Booking No., Container No., Equipment type, Origin, Destination และ Carrier ไว้ในระเบียนเดียว
- บันทึก Separate หรือ Combined D&D ให้ชัด เพราะจุดเริ่ม–หยุดและการใช้วันฟรีต่างกัน
- เก็บจำนวน Free days พร้อมนิยาม Calendar day/Working day และวันหยุดที่ยกเว้น
- บันทึก Start event, Stop event, Timestamp, Time zone และแหล่งหลักฐานทุกครั้ง
- ใส่ Tier rate, Currency, Tax และค่าใช้จ่ายคู่ขนานโดยไม่คัดลอกตัวเลขข้าม Carrier
- กำหนด Cost owner, Operational owner และผู้อนุมัติซื้อวันเพิ่มคนละบทบาทตามความเสี่ยง
- ทำ Alert ที่ T-72/T-48/T-24 ชั่วโมงหรือช่วงที่เหมาะกับเส้นทาง พร้อม Escalation เมื่อ Event ไม่เกิด
Free Time เป็นสิทธิในสัญญา ไม่ใช่วันหยุดฟรีทั่วไป
Maersk นิยาม Free Time เป็นช่วงที่ตกลงระหว่าง Carrier กับ Merchant ซึ่งยังไม่ต้องจ่าย Demurrage, Detention, Combined D&D หรือ Storage ที่เกี่ยวข้อง จึงต้องอ่าน Contract/Booking และเงื่อนไขท้องถิ่น ไม่ควรตีความจากคำว่า Free days โดยไม่รู้ว่าใช้กับกิจกรรมใด
การหมด Free Time ไม่ได้แปลว่าตู้เสียคุณภาพทันที
D&D เป็นนาฬิกาการใช้ตู้และพื้นที่ ไม่ใช่ตัววัดอุณหภูมิหรือสภาพทุเรียน ต้องแยกจาก Cold-chain alarm, Plug-in status, Power interruption และ Quality hold แม้เหตุเดียวกันอาจทำให้ทั้งต้นทุนเวลาและคุณภาพเพิ่มพร้อมกัน
แยก 4 นาฬิกาต้นทุนให้ทีมใช้คำเดียวกัน
ความผิดพลาดเริ่มจากฝ่าย Shipping, Buyer และ Accounting ใช้คำ D&D แทนทุกค่า ควรทำ Data dictionary ตามเงื่อนไขของ Carrier แล้วแยกอย่างน้อยสี่กลุ่มก่อนคำนวณ
- Demurrage: โดยหลักคือเวลาที่ตู้ Carrier อยู่ใน Terminal/Port/Depot เกิน Free Time แต่ให้ยึด Event ของสัญญาจริง
- Detention: โดยหลักคือเวลาที่ตู้ Carrier อยู่นอกพื้นที่จนคืน Empty เกิน Free Time
- Combined D&D: รวมช่วงภายในและภายนอกเป็น Pool เดียว วันฟรีที่ใช้ตอนหนึ่งจึงลดเวลาที่เหลืออีกตอน
- Storage: ค่าพื้นที่ของ Port/Terminal/Depot ซึ่งอาจรวมในหรือแยกจาก Carrier charge ตามประเทศและผู้ให้บริการ
- Reefer service charges: Plug-in/Electricity/Monitoring/Handling อาจเดินคนละนาฬิกาและต้องตรวจ Tariff แยก
- Other exposure: Truck waiting, Yard, Customs inspection, Amendment, Late payment และค่าเสียโอกาสจากทุเรียนช้า
ตัวอย่าง Event map ฝั่งส่งออก
นาฬิกา Export Detention อาจเริ่มเมื่อ Gate-out empty และหยุดเมื่อ Gate-in full ส่วน Export Demurrage อาจครอบช่วง Gate-in full ถึง Loaded on board ตามเงื่อนไข Carrier บางราย หากรับตู้เร็วเกินจำเป็นหรือ Gate-in เร็วโดยเรือเลื่อน อาจใช้วันฟรีทั้งที่ยังไม่สร้างมูลค่า
ตัวอย่าง Event map ฝั่งนำเข้า
Import Demurrage มักครอบช่วงหลัง Discharge ถึง Gate-out full และ Detention ครอบ Gate-out full ถึง Gate-in empty แต่ Combined rule, Inland depot และ Availability event อาจเปลี่ยนรายละเอียด ต้องตรวจระบบของ Booking และบันทึก Actual timestamp ไม่คาดเดาจาก ETA
ล็อก 12 ช่องก่อนยืนยัน Booking และราคาเสนอขาย
ก่อนยืนยันราคาและ Incoterms ให้ฝ่าย Commercial กับ Logistics ปิด Data gap 12 ช่อง หากช่องใดไม่มีหลักฐานให้ตั้งเป็น Assumption พร้อม Owner และกำหนดวันยืนยัน ไม่ซ่อนต้นทุนไว้ใน Margin รวม
- 1 Carrier/Service/Contract หรือ Rate reference
- 2 Origin, POL, POD, Final destination และ Empty depot
- 3 Equipment: 20/40, Reefer/Special และ Ownership
- 4 Separate หรือ Combined D&D
- 5 Export free time และ Import free time แยกกิจกรรม
- 6 วิธีนับ Calendar/Working day, วันหยุด และ Partial day
- 7 Start/Stop event ของทุก Clock
- 8 Tier rate ต่อวัน, Currency, VAT/Tax และ Exchange-rate rule
- 9 Storage/Plug-in/Electricity/Monitoring/Handling ที่เรียกแยก
- 10 Incoterms, Named place และผู้รับผิดชอบเชิงสัญญา
- 11 ETA buffer, Customs/Inspection/Buyer appointment และ Empty-return plan
- 12 ช่องทางตรวจยอด ซื้อวันเพิ่ม ยื่น Dispute และหลักฐานที่ต้องใช้
Incoterms ไม่ได้ลบ Invoice ของสายเรือ
Incoterms ช่วยแบ่งหน้าที่และความเสี่ยงระหว่างผู้ขาย–ผู้ซื้อ แต่ Carrier อาจเรียกเก็บจากคู่สัญญาตาม Contract of Carriage ก่อน ฝ่ายการเงินจึงต้องรู้ทั้ง Billing party และ Ultimate cost owner พร้อมกลไก Recharge/Claim ในสัญญาซื้อขาย
Reefer ต้องแยก Rate card ของตนเอง
อย่าใช้ Free time หรือ Tier rate ของ Dry container กับ Reefer หน้า Hapag-Lloyd Thailand ที่ตรวจสอบวันที่ 2 กันยายน 2569 แสดงตัวอย่างชัดว่า Import free time และอัตราของ Reefer แยกจาก Dry/Special equipment แต่ตัวเลขนั้นเป็นข้อมูลเฉพาะพื้นที่/บริการและอาจเปลี่ยน จึงห้ามนำไปใช้กับจีนหรือ Carrier อื่นโดยตรง
บริหารฝั่งต้นทางไม่ให้รับตู้เร็วหรือคืนตู้ช้า
ผู้ส่งออกมักโฟกัส CY cut-off แต่ความคุ้มค่าต้องดูช่วงรับตู้เปล่าถึง Loaded on board ร่วมกัน หากรับตู้เร็วเพื่อเผื่อเวลาแต่ผลผลิตยังไม่พร้อม Detention อาจเริ่มเดิน ขณะที่การ Gate-in เร็วเกินไปในช่วงเรือเลื่อนอาจเพิ่ม Demurrage, Storage หรือ Plug-in exposure
- ยืนยัน Earliest pickup กับ Production ready time และ PTI capacity ก่อนส่งรถรับตู้
- สร้าง Pickup approval เมื่อผลผลิต, กล่อง,แรงงาน, เอกสาร และ Slot พร้อมตามเกณฑ์
- บันทึก Gate-out empty จาก EIR/Carrier event ไม่ใช้เวลาโทรแจ้ง
- เทียบ Loading finish, Seal applied, Gate-in full, CY cut-off และ Actual loaded on board
- เมื่อ Vessel delay ให้ประเมิน Hold at packhouse เทียบ Gate-in early ทั้งต้นทุนและ Cold-chain risk
- หากตู้ถูก Reject/Swap ให้ปิด Clock เดิมและเปิด Exception สำหรับตู้ใหม่ ไม่แก้ Container No. ทับ
- ให้ Operations ส่ง Actual event เข้ากำไรรายตู้ภายในวันเดียว ไม่รอ Invoice
อย่าซื้อ Buffer ด้วยการรับตู้เร็วอย่างเดียว
Buffer ที่ดีมาจาก PTI slot, Truck capacity, Loading plan และ Decision deadline ที่ชัด การรับตู้ล่วงหน้ามากขึ้นอาจเพียงย้ายความเสี่ยงจาก Cut-off ไปเป็น Detention และใช้ Reefer equipment นานขึ้น
บริหารปลายทางจาก ETA ถึงคืนตู้เปล่า
ฝั่งปลายทางต้องมี Owner ก่อนเรือออก ไม่ใช่รอ Arrival notice เพราะ Release, Customs, Inspection, Payment, Truck slot, Warehouse appointment และ Empty depot เปลี่ยนวันสุดท้ายได้ทั้งหมด ให้ Buyer/Consignee อัปเดต Plan–Actual รายวันและแชร์ Exception กับผู้ขายตามสัญญา
- T-7 ถึง T-3: ตรวจ ETA, Arrival notice, Original/eBL release, Payment และ Permit readiness
- T-3 ถึง T-1: ยืนยัน Customs/Broker, Inspection risk, Terminal release, Truck และ Warehouse slot
- วัน Discharge/Availability: บันทึก Event จริงและคำนวณ Last free day ใหม่จาก Rule
- ก่อน Gate-out full: ยืนยันพลังงาน/รถหัวลาก/เส้นทางและ Appointment เพื่อไม่ย้ายปัญหาไป Detention
- หลังส่งสินค้า: วาง Empty return depot, Opening hours, Appointment และเก็บ EIR คืนตู้
- หาก Depot ปิด/ปฏิเสธตู้: ขอหลักฐานเวลา สถานที่ Screenshot/Notice และคำสั่ง Carrier ทันที
- ปิด Shipment เมื่อ Gate-in empty ได้รับการยืนยันและ Pending charge เป็นศูนย์หรือมี Dispute owner
ETA ไม่ใช่ Start event เสมอ
นาฬิกาบางประเภทเริ่มที่ Discharge, Availability, Gate-in depot หรือ Event ตาม Contract การใช้ ETA บวกจำนวนวันฟรีอาจทำให้ Deadline ผิด ต้องใช้ Timestamp จริงและระบุ Time zone
ซื้อ Additional Free Time ด้วย Break-even ไม่ใช่ความรู้สึก
Hapag-Lloyd Thailand ระบุช่องทางซื้อ Additional Freetime และ Maersk แสดงข้อมูล Free time/ค่าใช้จ่ายระดับ Container ในระบบ ผู้ส่งออกควรตัดสินใจก่อน Booking หรือก่อนช่วงราคาที่ Carrier กำหนด โดยเทียบ Expected loss ไม่ใช่ซื้อทุกตู้เท่ากัน
- Forecast วันที่คืนตู้แบบ P50/P80/P95 จากประวัติ Route, Port, Buyer และฤดูกาล
- คำนวณ Expected D&D = ผลรวม Probability of delay × Tier cost ของแต่ละช่วง
- เพิ่ม Storage/Reefer service/Truck waiting และค่าเสียโอกาสของสินค้าใน Scenario
- เทียบ Premium ของวันเพิ่มกับ Expected avoidable cost และ Cash-flow impact
- ซื้อเฉพาะ Shipment ที่ Risk-adjusted saving สูงกว่า Premium พร้อม Margin of safety ที่องค์กรกำหนด
- บันทึก Quotation, Terms, Cut-off ซื้อ, วันเพิ่มจริง และ Approval ไว้กับ Booking
- หลังจบงานเทียบ Paid extra days กับ Used days เพื่อปรับ Policy ไม่ตัดสินจากตู้เดียว
สูตรสั้นสำหรับ Control tower
Projected exposure = Σ(จำนวนวันที่เกินในแต่ละ Tier × อัตรา Tier) + Storage + Reefer services + Truck/Yard − Credit/Waiver ที่ยืนยันแล้ว ส่วน Decision value ของ Additional Free Time ต้องเทียบกับความเสี่ยงที่หลีกเลี่ยงได้ ไม่รวมต้นทุนที่เกิดแน่นอนไม่ว่าซื้อหรือไม่
อย่านับ Waiver ที่ยังไม่อนุมัติเป็นศูนย์
ระหว่างขอผ่อนผันให้แสดง Gross exposure และ Probability-adjusted recovery แยกกัน จนได้รับ Credit note หรือหนังสือยืนยัน มิฉะนั้นกำไรรายตู้อาจดูดีเกินจริง
ตรวจ Invoice และยื่น Dispute จาก Event evidence
เมื่อได้รับ Invoice ให้ตรวจ Contract/Tariff version, Billable party, Container, Activity period, Free days, Tier และ Event timestamp ไม่ควรโต้แย้งด้วยข้อความว่าเรือช้าหรือคิวแน่นเพียงอย่างเดียว ต้องแสดง Timeline และหลักฐานว่าช่วงใดตู้หรือพื้นที่ไม่พร้อมใช้
- จับคู่ Invoice line กับ Booking, Container, Charge type, Currency และ Tax
- Recalculate จาก Start/Stop event กับ Rule ที่มีผล ไม่ใช้ Spreadsheet ที่ไม่มี Version
- ตรวจวันหยุด, Working day, Partial day, Combined pool และ Tier transition
- แนบ EIR, Terminal/Carrier event, Arrival/Release notice, Depot rejection และ Communication timestamp
- แยก Commercial request for waiver ออกจาก Billing error dispute
- บันทึก Deadline, Case reference, Owner, Amount disputed, Provision และ Resolution
- เมื่อเส้นทางเกี่ยวข้องสหรัฐฯ ให้ตรวจกรอบ FMC ล่าสุดกับผู้เชี่ยวชาญ เพราะกติกา Billing/Dispute มีขอบเขตเฉพาะและไม่ใช่กฎหมายสากล
- ปิด Cost record เมื่อ Invoice/Credit note ตรง และนำ Root cause กลับไปแก้ Booking/Operation
FMC ใช้เป็น Benchmark ได้ แต่ห้ามเหมารวมทุกเส้นทาง
กฎ FMC ปี 2024 กำหนดข้อมูลและกรอบเวลาบางประการสำหรับ D&D invoice ภายใต้กฎหมายสหรัฐฯ และหน้า Implementation ของ FMC อธิบายขอบเขตถึงบาง Invoice ของนิติบุคคลนอกสหรัฐฯ เมื่อเป็น Common carrier ตามนิยาม ผู้ส่งออกไทย–จีนไม่ควรอ้างสิทธินี้อัตโนมัติหาก Shipment ไม่อยู่ในขอบเขต
ทำ Free Time Control Board และ Pilot 30 วัน
บอร์ดที่ดีต้องตอบได้ทันทีว่าตู้ใดเหลือกี่วัน Event ถัดไปคืออะไร Exposure เท่าไร และใครต้องลงมือ โดยไม่ซ่อนความไม่แน่นอนของ ETA/Availability ไว้หลังสีเขียว
- วัน 1–5: สร้าง Data dictionary และ Event map แยก Export/Import/Combined/Storage/Reefer
- วัน 6–10: นำ Booking/Tariff 10–20 ตู้มาทำ Baseline และตรวจความครบของหลักฐาน
- วัน 11–15: เปิด Alert, Escalation, Last-free-day calculator และ RAG ที่คำนวณจาก Event จริง
- วัน 16–20: เชื่อมข้อมูล Buyer/Broker/Truck/Depot และทดลอง Vessel delay, Inspection, Depot rejection
- วัน 21–25: เพิ่ม Forecast กับ Buy-more-free-time decision โดยยังให้คนอนุมัติ
- วัน 26–30: Reconcile Invoice/Credit note กับ Clock และอนุมัติ SOP/Role/Retention
- KPI: % ตู้มี Free time verified ก่อน Booking, Forecast error, Containers over free time, D&D ต่อกิโล/ต่อตู้, Avoidable cost, Dispute recovery และ Empty-return proof on time
- CTA: ใช้ DurianTradeX รวม Booking, Cut-off, Container events, Evidence และ Container P&L เป็น Control tower เดียว
สีแดงต้องแปลเป็นการกระทำ
ทุก Alert ต้องมี Next action, Deadline, Owner และ Escalation path เช่น Complete release, Secure truck, Book inspection, Change depot, Buy extra days หรือ Open dispute หากบอร์ดแสดงเพียงจำนวนวันโดยไม่มี Action จะกลายเป็น Dashboard ที่ดูย้อนหลัง
คำถามที่พบบ่อย
Demurrage กับ Detention ต่างกันอย่างไร?
โดยหลัก Demurrage เกี่ยวกับตู้ Carrier ที่อยู่ใน Terminal/Port/Depot เกิน Free Time ส่วน Detention เกี่ยวกับตู้ที่อยู่นอกพื้นที่จนคืน Empty เกิน Free Time แต่บาง Booking ใช้ Combined D&D จึงต้องยึดคำจำกัดความและ Event ใน Contract/Tariff จริง
Free Time ตู้ทุเรียนมีกี่วัน?
ไม่มีตัวเลขเดียวสำหรับทุกตู้ จำนวนวันขึ้นกับ Carrier, Contract, ประเทศ, Terminal, Equipment, Separate/Combined rule และ Shipment หน้า Carrier เองแนะนำให้ตรวจข้อมูลระดับ Booking/Container และ Local tariff ปัจจุบัน
Storage รวมอยู่ใน Demurrage เสมอหรือไม่?
ไม่เสมอ Maersk ระบุว่า Storage เป็นค่าการใช้พื้นที่ Port/Terminal/Depot และการเรียกแยกหรือรวมขึ้นกับประเทศ จึงต้องตรวจทั้ง Carrier invoice และ Port/Terminal tariff
รีเฟอร์ใช้ Free Time เดียวกับตู้แห้งได้ไหม?
ห้ามสมมติ หน้า Hapag-Lloyd Thailand แสดง Free time และ Tier ของ Reefer แยกจาก Dry ในบางบริบท และรีเฟอร์อาจมี Plug-in/Electricity/Monitoring เพิ่ม ให้ตรวจ Rate card ของ Equipment และ Location จริง
ควรซื้อ Additional Free Time ทุกตู้หรือไม่?
ไม่ควรซื้อแบบเหมารวม ให้เทียบ Premium กับ Expected D&D/Storage/Reefer exposure ตามความน่าจะเป็นของความล่าช้า Route, Buyer และฤดูกาล แล้วบันทึกผล Used versus Purchased เพื่อปรับ Policy
เรือเลื่อนแล้วไม่ควรเสีย Demurrage หรือ Detention ใช่ไหม?
สรุปไม่ได้จากเหตุเรือเลื่อนอย่างเดียว ต้องดู Charge type, Start/Stop event, Equipment availability, Contract/Tariff และช่วงที่ตู้หรือพื้นที่ใช้งานได้จริง หากมีข้อโต้แย้งให้เก็บ Timeline และหลักฐานแล้วใช้ Dispute process ของผู้เรียกเก็บ
AI ช่วยคุม Free Time ได้อย่างไร?
AI ช่วย Forecast วันคืนตู้ จัดลำดับ Alert อ่าน Invoice และเทียบ Event anomaly ได้ แต่ Rate/Rule ต้องมาจากเอกสารที่อนุมัติ การซื้อวันเพิ่ม การยอมรับ Invoice และการยื่น Dispute ต้องมี Human approval และ Audit trail
แหล่งข้อมูลทางการ
ตรวจสอบข้อมูลล่าสุด ณ วันที่ 2 กันยายน 2569
- Terms for Detention and Demurrage — Definitions and application periodsA.P. Moller–Maersk · ตรวจสอบ 2 กันยายน 2569
- Check Demurrage & Detention Freetime at container levelA.P. Moller–Maersk · ตรวจสอบ 2 กันยายน 2569
- Detention and Demurrage CalculatorHapag-Lloyd · ตรวจสอบ 2 กันยายน 2569
- Thailand FAQ — Freetime, Tariff และ Additional FreetimeHapag-Lloyd · ตรวจสอบ 2 กันยายน 2569
- Thailand Import — Reefer, Dry และ Special equipment free-time exampleHapag-Lloyd · ตรวจสอบ 2 กันยายน 2569; ใช้เป็นตัวอย่างเฉพาะพื้นที่ ไม่ใช่อัตราสากล
- ค่าธรรมเนียมฝากตู้สินค้าขาเข้าการท่าเรือแห่งประเทศไทย · ตรวจสอบ 2 กันยายน 2569
- Final Rule on Detention and Demurrage Billing PracticesU.S. Federal Maritime Commission · 23 กุมภาพันธ์ 2567; ตรวจสอบ 2 กันยายน 2569
- Ocean Shipping Reform Act Implementation — Scope of billing requirementsU.S. Federal Maritime Commission · ตรวจสอบ 2 กันยายน 2569